Rum Olmak, Rum Kalmak

Kimlik sabit değildir; akışkandır, değişkendir, ‘öteki’yle birlikte kurulduğundan dolayı ilişkiseldir. Kimlik hep yeniden yeniden oluşturulur, sabırla direnmeyle, yinelenmeyle korunur. Kimlik kişisel ve kolektif travmalardan etkilenir; Milan Kundera’nın deyimiyle iktidar sizi nerenizden yaralıyorsa orası kimliğiniz olur. Kimlik aynı zamanda, kimliğin taşıyıcısı olduğu kültürü yeni zamana ve yeni mekâna uydurma, zaman ve mekâna karşı direnmeyle var olur/var kalır.
Bu derleme kitap günümüz İstanbulunda, İmrozunda, Antakyasında, Karadenizinde ve Atinasında Rum olarak yaşamayı (ya da yaşamamayı) anlama çabasının ürünüdür. Derlemede Rumlar üzerinde hâlâ etkisi süren önemli tarihsel dönemeçlere, özellikle 1964 Sürgün Kararının etkilerine odaklanılmakta ve günümüz Rumluğunu ve Rumluğun izlerini İstanbul, İmroz, Anadolu ve Atina’da gerçekleştirilen saha çalışmaları, mülakatlar ve 20. yüzyılın ikinci yarısına ilişkin arşiv verileriyle anlamak için çaba sarfedilmektedir. ‘Rum’ teriminin içerdiği anlamlar, Rumlar hakkında Türk ve Yunan toplumları ile medyalarının algısı, Rumların kimliklerini sürdürme ya da bulma ya da reddetme pratikleri aktarılmaktadır.
Neredeyse on yıl sonra genişletilmiş üçüncü baskısını yayımladığımız bu derleme, önceki baskılarda yer alan Samim Akgönül, Birol Caymaz, Duygu Çanakcı, Yorgos Katsanos, Hasan Münüsoğlu, Elçin Macar, Ceren Sözeri, Süheyla Yıldız ve Umur Yedikardeş imzalı makalelere ek olarak, Anna Maria Beylunioğlu, Mert Kaya, İlay Romain Örs ve Aslı Yükçü’nün açtığı yeni başlıklarla kolektif hafıza, mekânsal aidiyetler ve Rum kültüründen geriye kalanların ve yeniden üretilenlerin etkisinde Rum olmanın ve Rum kalmanın ne olduğunu tartışmaktadır.